Dziś do polskich księgarń trafił reportaż Agaty Komosy-Styczeń „Wyspa niechcianych kobiet”. Autorka przenosi czytelników do Danii pierwszej połowy XX wieku, kiedy idea państwa dobrobytu miała nie tylko jasne, ale i mroczne oblicze.
W połowie XIX wieku Dania rozpoczęła realizację projektu velfærdsstaten – systemu, który miał zapewnić wsparcie potrzebującym. Korzystanie z pomocy oznaczało jednak utratę praw wyborczych. Państwo oczekiwało, że większość obywateli będzie produktywna, a osoby „słabsze” fizycznie, intelektualnie czy „moralnie” – albo się „naprawi”, albo odizoluje.
W 1923 roku na wyspie Sprogø powstał ośrodek dla „kłopotliwych” kobiet – uznanych za rozwiązłe (jakże przypomina to praktyki irlandzkie opisywane przez Martę Abramowicz w „Irlandia wstaje z kolan”) , opóźnione w rozwoju lub po prostu niewygodne dla systemu. Kobiety te miały zapewniony dach nad głową, opiekę lekarską, możliwość pracy, dostęp do radia i kina. Dyrekcja mogła jednak zdecydować o ich sterylizacji. Większości z nich nie udało się wrócić do normalnego życia.
Agata Komosa-Styczeń w swojej książce przygląda się temu fragmentowi historii, stawiając pytania o charakter tego miejsca: czy było to narzędzie opresji, czy – w kontekście epoki – nowoczesny eksperyment społeczny?
Kim jest autorka?
Agata Komosa-Styczeń to polonistka, dziennikarka, redaktorka, feministka i mama. Pracowała m.in. jako redaktorka naczelna portali naTemat i Wirtualna Polska. Jest autorką książki „Taterniczki” (2021), w której opisała historie kobiet – zarówno znanych, jak i anonimowych – zdobywających najtrudniejsze tatrzańskie trasy i przełamujących stereotypy w męskim świecie wspinaczki.
Zanim została mamą, intensywnie podróżowała: odwiedziła m.in. Amerykę Środkową i Azję, w Nepalu zdobyła dwa pięciotysięczniki. Od kilku lat mieszka w Danii, co pozwala jej patrzeć na historię Sprogø z bliskiej perspektywy.
Link do zakupu książki na stronie wydawnictwa Czarne.
Dzisiejsza premiera „Wyspy niechcianych kobiet” to okazja, by przyjrzeć się historii, o której w Polsce mówi się rzadko – a która stawia pytania aktualne również dziś.
